MUQDISHO — Dowladda Soomaaliya waxay wajahaysaa su’aalo sii kordhaya oo ku saabsan istaraatiijiyaddeeda la dagaallanka Al-Shabaab, iyadoo warbixin cusub ay sheegtay in xukuumadda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ay xiriirro aan rasmi ahayn la yeelatay xubno lala xiriiriyo kooxda hubeysan.
Warbixin uu 1-dii Sebtembar 2026 daabacay Africa Intelligence ayaa sheegtay in xiriirradaasi ay qayb ka yihiin faham aan rasmi ahayn oo u dhexeeya dhinacyo ka tirsan dowladda iyo qaar ka mid ah shabakadaha Al-Shabaab. Sida laga soo xigtay warbixinta, xiriirradaasi waxay ku soo beegmeen xilli weerarradii waaweynaa ee Al-Shabaab ee Muqdisho ay si weyn hoos ugu dhaceen.
Eedeymahan, haddii si madax-bannaan loo xaqiijiyo, waxay su’aal gelin karaan habka dowladda u maareyso dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo mudnaanta ay siisay hawlgallada amni.
Si kastaba, hoos u dhaca weerarrada Muqdisho waxaa sidoo kale loo aaneyn karaa horumar ku yimid sirdoonka, hawlgallada amniga iyo tallaabooyinka lagu xoojiyay ilaalinta caasimadda. Sidaa darteed, xiriir toos ah oo u dhexeeya hoos u dhaca weerarrada iyo heshiis ama is-afgarad qarsoon lama xaqiijin karo iyadoo lagu salaynayo xogta hadda la hayo.
Hoos u dhaca weerarrada magaalada Muqdisho
Muddo dheer, Muqdisho waxay ahayd bartilmaameed joogto ah oo ay Al-Shabaab ka fuliso weerarro waaweyn oo isugu jira qaraxyo baabuur, weerarro ismiidaamin ah iyo weerarro hubeysan.
Xaaladda ayaa isbeddeshay tan iyo weerarkii weynaa ee dhacay Agoosto 2024. Tan iyo xilligaas, tirada weerarrada waaweyn ee khasaaraha badan dhaliya ee ka dhaca bartamaha caasimadda ayaa si weyn hoos ugu dhacday.
Dowladda Soomaaliya waxay horumarkan ku xiriirisaa hawlgallo sirdoon oo xooggan iyo awoodda hay’adaha amniga oo la kordhiyay.
Warbixinta Africa Intelligence, si kastaba, waxay soo jeedinaysaa in xiriirro aan rasmi ahayn oo lala yeesho xubno ka tirsan ama ku dhow Al-Shabaab ay sidoo kale door ku yeelan karaan xasilloonida cusub.
Warbixintu waxay si gaar ah u xustay Mahad Maxamed Salaad, agaasimaha Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka, NISA, oo mar kale xilkaas qabtay.
Waxaa sidoo kale la sheegay in Mahad Salaad uu leeyahay xiriir qoys oo lala xiriiriyo Mahad Karate, oo ka mid ah saraakiisha sare ee Al-Shabaab.
Xogtaas lafteedu ma caddeyneyso in NISA ama Mahad Salaad ay heshiis la galeen Al-Shabaab. Si arrintaas loo xaqiijiyo waxaa loo baahan yahay dukumentiyo, ilo badan oo madax-bannaan ama caddeyn toos ah oo muujinaysa xiriirka iyo ujeeddadiisa.
Maleyshiyada Al-Shabaab iyo loollanka awoodda
Su’aasha amniga ayaa hadda si weyn ugu dhex milantay khilaafka siyaasadeed ee Soomaaliya.
Dowladda federaalka ayaa sannadihii u dambeeyay isku dayaysay inay xoojiso awoodda Muqdisho, halka qaar ka mid ah dowlad-goboleedyadu ay diidan yihiin tallaabooyinka ay u arkaan inay xadgudub ku yihiin awoodahooda dastuuriga ah.
Xaaladda ayaa si weyn uga sii dartay bishii Maarso, markii ciidamada dowladda federaalka ay la wareegeen magaalada Baydhabo, caasimadda Koonfur Galbeed.
Tallaabadaasi waxay timid xilli xiriirka Muqdisho iyo madaxweynihii Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen, uu si weyn u xumaaday.
Laftagareen wuxuu ka mid ahaa madaxda maamul goboleedyada sida adag uga soo horjeestay qaar ka mid ah wax-ka-beddellada dastuurka iyo tallaabooyinka siyaasadeed ee dowladda federaalka.
Dowladda waxay faragelinteeda ku sababaysay arrimo amni iyo baahida loo qabo in laga hortago qalalaase siyaasadeed.
Mucaaradka, se, waxay ku tilmaameen isku day lagu doonayo in dowladda federaalku si toos ah ula wareegto awoodda maamul goboleedka.
Muranka ayaa muhiimad gaar ah leh maadaama Koonfur Galbeed ay tahay mid ka mid ah goobaha ay Al-Shabaab weli ka leedahay awood iyo dhaqdhaqaaq ciidan.
Jubaland oo noqotay meel kale oo xasaasi ah
Khilaafka xiga wuxuu u muuqdaa inuu ku wajahan yahay Jubaland.
Dowladda federaalka iyo Madaxweynaha Jubaland, Axmed Maxamed Islaam, Axmed Madoobe, waxay muddo dheer isku hayeen awoodda siyaasadeed, doorashooyinka iyo maamulka ciidamada amniga.
Gobolka Gedo ayaa si gaar ah u ah xudunta khilaafka, maadaama uu yahay deegaan istiraatiiji ah oo ku yaalla xadka Soomaaliya iyo Kenya.
Mogadishu waxay ku doodaysaa in dowladda federaalku ay xaq u leedahay inay ilaaliso midnimada iyo amniga qaranka.
Jubaland iyo mucaaradka federaalka waxay ku doodaan in dowladda dhexe ay adeegsanayso ciidamada qaranka si ay u xoojiso awooddeeda siyaasadeed.
Haddii khilaafku isu beddelo iska horimaad ciidan, waxaa jiri karta khatar kale oo ku wajahan dagaalka Al-Shabaab: ciidamada dowladda ayaa laga yaabaa inay ku mashquulaan dagaallo siyaasadeed oo gudaha ah, halka kooxda hubeysan ay ka faa’iidaysato kala qaybsanaanta.
Kalsoonida Washington iyo London oo sii liicaysa
Arrimahan waxay ku soo beegmayaan xilli taageerada caalamiga ah ee Soomaaliya ay wajahaysaa cadaadis sii kordhaya.
Mareykanka ayaa bishii Luulyo sheegay inuusan maalgelin siin doonin howlgalka AUSSOM wixii ka dambeeya 31-ka Diseembar 2026.
Go’aankaasi wuxuu khatar gelinayaa nidaamka saadka ee howlgalka Midowga Afrika, kaas oo ku tiirsan taageero caalami ah oo ay ka mid yihiin shidaal, raashin, gaadiid, adeegyo caafimaad iyo qalab ciidan.
Sida ay wararku tilmaamayaan, Washington waxay sidoo kale walaac ka qabtaa in dowladda Soomaaliya aysan si ku filan diiradda u saarin dhismaha awood ciidan oo waarta iyo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.
Midowga Yurub ayaa isku dayaya inuu qayb ka mid ah farqiga buuxiyo. Bishii Abriil, Midowga Yurub wuxuu AUSSOM ugu deeqay €75 milyan, taasoo ka dhigaysa mid ka mid ah taageerayaasha ugu muhiimsan howlgalka.
Hase yeeshee, taageero dhaqaale oo keliya ma xallin karto caqabadaha siyaasadeed iyo kuwa amni ee Soomaaliya.
Ciidamada amniga iyo khilaafka siyaasadeed
Dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh waxay sidoo kale xoogga saartay ballaarinta iyo tababarka Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.
Bishii Agoosto, in ka badan 3,000 askari ayaa lagu soo tababaray xarunta Xananbuure ee Galmudug, taasoo dowladda ku tilmaantay mid ka mid ah kooxihii ugu waaweynaa ee ciidamo lagu tababaro gudaha Soomaaliya tan iyo burburkii dowladdii dhexe.
Dhismaha ciidan qaran oo awood leh waa arrin muhiim u ah mustaqbalka Soomaaliya.
Laakiin su’aasha hadda taagan ayaa ah sida ciidamadaas loo adeegsanayo.
Haddii ciidamada qaranka loo adeegsado oo keliya la dagaallanka Al-Shabaab, waxay xoojinayaan awoodda dowladda ee la dagaallanka kooxda.
Haddii se qayb ka mid ah ciidamada loo adeegsado xalinta khilaafaadka siyaasadeed ee u dhexeeya Muqdisho iyo maamul goboleedyada, waxaa soo baxaya khatar ah in awoodda ciidan ay qayb ka noqoto loollanka siyaasadeed.
Tani waa arrin ay si dhow ula socdaan saaxiibbada caalamiga ah ee Soomaaliya.
Maxaa daaha ka gadaashiisa ka socda?
Eedeymaha ku saabsan xiriirro aan rasmi ahayn oo lala leeyahay Al-Shabaab waxay u baahan yihiin baaritaan dheeraad ah.
Su’aalaha ugu waaweyn waxay yihiin:
Yaa xiriirka la leh xubnaha Al-Shabaab?
Ujeeddadu ma tahay sirdoon iyo ka hortagga weerarrada, mise waxaa jira heshiis siyaasadeed ama amni oo ka ballaaran?
Maxaa sababay hoos u dhaca weerarrada Muqdisho?
Ciidamada dowladda federaalka ma si buuxda ayay diiradda ugu hayaan Al-Shabaab, mise waxaa qayb ka mid ah awooddooda loo adeegsanayaa khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha?
Iyo ugu dambayn, intee ayay gaarsiisan tahay taageerada reer Galbeedka ee dowladda Soomaaliya haddii kalsoonidu sii yaraato?
Su’aalahan ayaa muhiim noqonaya xilli Soomaaliya ay isku diyaarinayso inay si weyn ugu tiirsanaato ciidamadeeda, iyadoo taageerada caalamiga ah ee amniga dalka ay hoos u sii dhacayso.
Soomaaliya oo wajahaysa isgoys siyaasadeed iyo amni
Dowladda Soomaaliya waxay haysataa guulo ay tilmaami karto.
Muqdisho waxay ka ammaan badan tahay sidii ay ahayd xilliyadii ugu xumaa ee weerarrada Al-Shabaab. Ciidanka qaranka ayaa sii kordhaya, tababarkuna wuxuu ka socdaa gudaha iyo dibadda dalka.
Laakiin guulahaas waxaa barbar socda khilaaf siyaasadeed oo sii qoto dheer, loollan u dhexeeya dowladda federaalka iyo maamul goboleedyada, iyo hoos u dhac ku yimid kalsoonida qaar ka mid ah saaxiibbada caalamiga ah.
Al-Shabaab, dhankeeda, weli ma aysan lumin awooddeeda.
Kooxdu waxay weli leedahay awood ay ku fuliso weerarro, ku ururiso dhaqaale, ku qorto dagaalyahanno iyo inay ka faa’iidaysato meelaha ay dowladda ka jirto tabar-darro siyaasadeed ama amni.
Taasi waxay Soomaaliya dhigaysaa meel xasaasi ah.
Haddii dowladda federaalku awooddo inay kala saarto dagaalka Al-Shabaab iyo loollanka siyaasadeed ee gudaha, waxay xoojin kartaa kalsoonida gudaha iyo tan caalamiga ah.
Haddii labadaas arrimood ay sii dhexgalaan, khatartu waxay noqon kartaa mid ka weyn dagaal siyaasadeed oo keliya.
Waxay saameyn kartaa dagaalka Al-Shabaab, mustaqbalka AUSSOM iyo awoodda Soomaaliya ay ugu dambayn mas’uuliyadda amnigeeda ugu wareejin karto ciidankeeda.
Su’aasha ugu weyn ee hadda taagan ma aha oo keliya sida Soomaaliya uga adkaan karto Al-Shabaab.
Waa cidda dhab ahaan go’aaminaysa halka iyo sida loo adeegsado awoodda ciidanka qaranka — iyo ujeeddada loo adeegsanayo.
