MUQDISHO — Dowladda Turkiga ayaa si tartiib ah u ballaarinaysa joogitaankeeda milateri ee Soomaaliya, iyadoo dhismaha xarun cusub oo loogu talagalay howlgalka diyaaradaha dagaalka uu ka socdo garoonka diyaaradaha Baydhabo, sida ay sheegeen ilo xog-ogaal ah oo la hadlay Baaritaan.
Mashruucan, oo aan weli si rasmi ah loo shaacin, ayaa la sheegay inuu qayb ka yahay qorshe ballaaran oo Ankara ay ku dooneyso inay ku xoojiso awooddeeda milateri iyo istiraatiijiyadeed ee Soomaaliya, iyadoo ka gudbeysa saldhigga TURKSOM ee Muqdisho oo muddo sannado ah ahaa xarunta ugu weyn ee Turkiga ku leeyahay dalka.
Ilo ku dhow mashruuca ayaa sheegay in shaqooyinka dhismaha ay hadda ka socdaan gudaha garoonka Baydhabo, halkaas oo lagu diyaarinayo xarun awood u yeelan karta inay martigeliso diyaaradaha dagaalka ee nooca F-16.
Maxaa Baydhabo loo doortay?
Shaqada socota ayaa la sheegay inay ku jirto ballaarinta dhabaha ay diyaaradaha ku ordaan, dhismaha goobo lagu keydiyo laguna ilaaliyo diyaaradaha, hangarro dayactir iyo xarumo kale oo taageero.
“Arrintu hadda ma ahan oo keliya qorshe warqad ku qoran. Waxaa socda dhaqdhaqaaq dhisme iyo diyaarinta goobta,” ayuu yiri qof si dhow ula socda mashruuca.
Sida ay sheegeen ilo kala duwan, Turkiga ayaa Baydhabo u doortay sababo la xiriira baahida loo qabo goob milateri oo ka xasilloon kana dabacsan garoonka Aden Cadde ee Muqdisho.
Aden Cadde ayaa ah garoonka ugu mashquulka badan Soomaaliya, waxaana isku dhex jira duulimaadyada rayidka, kuwa diblomaasiyadda iyo howlaha milateri. Saraakiil xog-ogaal ah ayaa sheegay in Ankara ay u aragtay in ciriiriga iyo nuglaanta amni ee garoonka Muqdisho aysan ku habboonayn in lagu tiirsanaado muddo dheer marka la joogo diyaaradaha dagaalka ee casriga ah.
Mashruuc malaayiin dollar ah
Sida ay ilo wareedyadu sheegeen, Baydhabo waxay siinaysaa Turkiga meel uu si madax bannaan uga hawlgeli karo, iyadoo weliba u dhow gobollo muhiim u ah amniga iyo dhaqaalaha Soomaaliya.
Ilo xog-ogaal u ah dhinaca dhismaha ayaa sheegay in Ankara ay ku bixineyso in ka badan 5 milyan oo dollar wejiga hore ee mashruuca.
Lacagtaas ayaa lagu sheegay in loo qoondeeyay shirkadda Docol, oo ah shirkad dhismo oo ka howlgasha Muqdisho, si ay u fuliso ballaarinta garoonka iyo dhismaha kaabeyaasha cusub.
Qaar ka mid ah dadka la socda mashruuca ayaa sheegay in qorshaha uusan ku koobnayn oo keliya dhismayaal milateri, balse uu sidoo kale leeyahay dhinac ganacsi.
Turkiga iyo mustaqbalka Soomaaliya
Hal ilo wareed ayaa sheegay in gudaha aagga la ilaalinayo lagu qorsheynayo huteel loogu talagalay shaqaalaha iyo martida la xiriirta mashruuca.
“Waxaad arkaysaa in danaha milateri iyo kuwa ganacsi ay meel isku soo dhowaanayaan,” ayuu yiri ilo wareedka.
Joogitaanka Turkiga ee Soomaaliya ayaa sanadihii dambe ka gudbay caawimaad bani’aadannimo oo keliya, wuxuuna isu beddelay iskaashi ballaaran oo ku saabsan amniga, dhaqaalaha, tamarta iyo kaabeyaasha.
Kheyraadka iyo loollanka caalamiga ah
Saldhigga TURKSOM ee Muqdisho ayaa noqday xarunta ugu weyn ee Turkiga ku leeyahay meel ka baxsan dalkiisa, halkaas oo lagu tababaro ciidamada Soomaaliya. Laakiin Baydhabo waxay u muuqataa inay noqonayso tallaabada xigta ee Ankara.
Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in Turkigu uu doonayo joogitaan dheer oo ka jira Koonfur Galbeed, gaar ahaan xilli gobolka uu leeyahay muhiimad amni iyo dhaqaale.
Gobolka Shabeellaha Hoose ee Koonfur Galbeed ayaa ka mid ah meelaha Soomaaliya laga filayo in laga helo kheyraad dabiici ah, gaar ahaan shidaal iyo gaas.
Turkiga ayaa horey heshiisyo ula galay Soomaaliya oo ku saabsan sahminta tamarta, waxaana joogitaanka amni ee meelaha muhiimka ah loo arkaa inuu taageeri karo danahaas mustaqbalka.
Weji cusub oo xiriirka Ankara iyo Muqdisho ah
Dhaqdhaqaaqa cusub ee Turkiga wuxuu sidoo kale ku soo aadayaa xilli Geeska Afrika uu noqday goob ay ku tartamayaan quwado kala duwan.
Ankara waxay sii xoojinaysaa xiriirka ay la leedahay Muqdisho, halka dalal kale sida Imaaraadka Carabta ay iyaguna kordhinayaan saameyntooda gobolka, gaar ahaan Somaliland.
Haddii uu mashruucan dhamaado, Baydhabo waxay noqon kartaa xarun cusub oo muhiim u ah joogitaanka Turkiga ee Soomaaliya, iyadoo magaalada ka dhigaysa meel ka baxsan Muqdisho oo leh muhiimad milateri iyo istiraatiiji ah.
Dowladaha Soomaaliya iyo Turkiga weli si rasmi ah ugama aysan hadlin faahfaahinta dhismahan, balse ilo wareedyada la hadlay Baaritaan waxay sheegeen in mashruucu uu ka mid yahay qorshaha Ankara ee ah inay Soomaaliya ka sameysato joogitaan muddo dheer ah.
